ការនាំចូលកសិផលពីប្រទេសជិតខាងពិតជាកត្តាចម្បងដែលធ្វើអោយកសិផលក្នុងមានតម្លៃថោកមែនដែរឬទេ?

ជាការពិត ការលើកឡើងថា ការនាំចូលកសិផលពីប្រទេសថៃ និងវៀតណាម គឺជាកត្តាចម្បងមួយដែលធ្វើឱ្យ កសិផលខ្មែរចុះថោក គឺជាការយល់ឃើញទូលំទូលាយ ហើយក៏ត្រូវបានអ្នកជំនាញ និងកសិករមួយចំនួនបញ្ជាក់ដែរ។

ទោះជាយ៉ាងណា បញ្ហានៃការធ្លាក់ចុះថ្លៃកសិផលក្នុងស្រុក គឺជាបញ្ហាសាំញ៉ាំដែលពាក់ព័ន្ធនឹងកត្តាច្រើនយ៉ាង មិនមែនមានតែកត្តានាំចូលមួយមុខប៉ុណ្ណោះទេ។

↘️ខាងក្រោមនេះជាការបកស្រាយលម្អិតអំពីកត្តាទាំងនោះ៖

១. ឥទ្ធិពលនៃការនាំចូលពីប្រទេសជិតខាង (ថៃ និងវៀតណាម)

ការនាំចូលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើតម្លៃកសិផលក្នុងស្រុក ដោយសារកត្តាដូចខាងក្រោម៖

 * តម្លៃប្រកួតប្រជែងទាប: ភាគច្រើន កសិផលដែលនាំចូលពីប្រទេសថៃ និងវៀតណាម (ដូចជា បន្លែ ផ្លែឈើ ត្រី និងសាច់មួយចំនួន) មាន តម្លៃទាបជាង ផលិតផលក្នុងស្រុក។

   * មូលហេតុ: ប្រទេសទាំងនោះមានផលិតកម្មកសិកម្មទ្រង់ទ្រាយធំ (Economy of Scale) មានបច្ចេកវិទ្យាទំនើបជាង និងមានតម្លៃធាតុចូល (ជី ថ្នាំ) ថោកជាង ដែលធ្វើឱ្យថ្លៃដើមផលិតផលរបស់គេទាប។

 * លំហូរចូលច្រើនហួសតម្រូវការ: នៅពេលដែលកសិផលក្នុងស្រុកទើបតែប្រមូលផល ហើយផលិតផលបរទេសក៏ហូរចូលមកក្នុងបរិមាណច្រើនស្របពេលគ្នានោះ វាបង្កឱ្យមាន ការផ្គត់ផ្គង់លើសតម្រូវការ នៅលើទីផ្សារ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យឈ្មួញទម្លាក់តម្លៃទិញពីកសិករខ្មែរ។

 * ភាពមិនទៀងទាត់នៃការផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុក: ក្នុងករណីខ្លះ (ដូចជាត្រី ឬដូងខ្ចី) ការផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុកមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ ឬមិនមានភាពទៀងទាត់ទៅតាមតម្រូវការទីផ្សារប្រចាំឆ្នាំ ដែលបង្ខំឱ្យមានការនាំចូលដើម្បីបំពេញចន្លោះប្រហោងនោះ។

២. កត្តាផ្សេងទៀតដែលបណ្តាលឱ្យកសិផលចុះថ្លៃ

ក្រៅពីកត្តានាំចូល កត្តាផ្ទៃក្នុងជាច្រើនទៀតក៏រួមចំណែកក្នុងការធ្វើឱ្យតម្លៃកសិផលខ្មែរធ្លាក់ចុះដែរ៖

| កត្តា | ការបកស្រាយ |

|---|---|

| គុណភាព និងស្តង់ដារ | កសិករមួយចំនួននៅតែដាំដុះដោយមិនបានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវ ស្តង់ដារបច្ចេកទេស ដូចជា GAP (Good Agricultural Practice) ដែលធ្វើឱ្យគុណភាព និងសុវត្ថិភាពមិនអាចប្រកួតប្រជែងជាមួយផលិតផលនាំចូលបាន។ |

| បច្ចេកទេសដាំដុះ | កសិករច្រើននៅតែពឹងផ្អែកលើ ធាតុចូលថ្លៃ (ជី ថ្នាំ) ដែលបង្កើនថ្លៃដើមផលិតផល ហើយទិន្នផលនៅមានកម្រិតទាប ធ្វើឱ្យផលចំណេញតិច។ |

| ច្រវាក់តម្លៃខ្សោយ | កង្វះខាតឃ្លាំងស្តុក និងមធ្យោបាយកែច្នៃ: កសិផលខ្មែរភាគច្រើនលក់ចេញជា វត្ថុធាតុដើមស្រស់ ដោយខ្វះខាតការកែច្នៃបន្ថែម (Value Added) និងខ្វះបច្ចេកទេសស្តុកទុកត្រឹមត្រូវ ដែលធ្វើឱ្យមិនអាចរក្សាគុណភាពបានយូរ និងបង្ខំឱ្យលក់ចេញក្នុងរដូវប្រមូលផល (ដែលតម្លៃតែងតែធ្លាក់ចុះ)។ |

| កង្វះកិច្ចសន្យាទីផ្សារ | កសិករមួយចំនួនធំដាំដុះតាមទម្លាប់ ឬតាមគ្នា ដោយ មិនមានកិច្ចសន្យាទិញ-លក់ ច្បាស់លាស់ជាមួយក្រុមហ៊ុន ឬឈ្មួញ ដែលធ្វើឱ្យពួកគាត់ងាយរងគ្រោះនឹងការទម្លាក់តម្លៃពីសំណាក់ឈ្មួញកណ្តាល។ |

| វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចសកល | សម្រាប់កសិផលដែលនាំចេញ (ដូចជា អង្ករ ពោត ដំឡូងមី) វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចសកលអាចបណ្តាលឱ្យការបញ្ជាទិញថយចុះ ឬតម្លៃទីផ្សារអន្តរជាតិធ្លាក់ចុះ ដែលជះឥទ្ធិពលមកដល់តម្លៃទិញក្នុងស្រុក។ |

ដំណោះស្រាយចំពោះមុខដែលបានលើកឡើង

ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ ក្រសួងកសិកម្ម និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធតែងតែជំរុញឱ្យមាន៖

 * បង្កើនការកែច្នៃ: លើកទឹកចិត្តឱ្យមានការវិនិយោគលើរោងចក្រកែច្នៃ និងកសិឧស្សាហកម្មដើម្បីផ្តល់តម្លៃបន្ថែមដល់ផលិតផល។

 * ការពង្រឹងគុណភាព: ជំរុញការដាំដុះតាមកិច្ចសន្យា និងអនុវត្តស្តង់ដារ ដើម្បីធានាគុណភាព និងសុវត្ថិភាពកសិផលសម្រាប់ការនាំចេញ និងការប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក។

 * ការទប់ស្កាត់ការនាំចូលខុសច្បាប់: ពង្រឹងការត្រួតពិនិត្យ និងចាត់វិធានការលើការនាំចូលផលិតផលកសិកម្មដែលគ្មានការអនុញ្ញាតត្រឹមត្រូវ។

##🎯រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក៏ដូចជាក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ បាននិងកំពុងដាក់ចេញនូវ យុទ្ធសាស្ត្រ និងវិធានការសំខាន់ៗ ជាច្រើនដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទីផ្សារកសិផលក្នុងស្រុក និងការធ្លាក់ចុះតម្លៃ ដោយផ្ដោតលើការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្ម ការបង្កើនគុណភាព និងការជំរុញការកែច្នៃ និងនាំចេញ។

↘️នេះជាសេចក្ដីសង្ខេបអំពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងនោះ៖

🛠️ យន្តការគាំទ្រផ្ទៃក្នុង និងការកាត់បន្ថយថ្លៃដើម

១. គោលនយោបាយហិរញ្ញវត្ថុ និងអន្តរាគមន៍ទីផ្សារ

 * កញ្ចប់ថវិកាអន្តរាគមន៍: រាជរដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញនូវ កញ្ចប់ថវិកា ១០០ លានដុល្លារ សម្រាប់ត្រៀមអន្តរាគមន៍រក្សាលំនឹងទីផ្សារកសិផលយុទ្ធសាស្ត្រមួយចំនួន (ដូចជាស្រូវ/អង្ករ) នៅពេលតម្លៃធ្លាក់ចុះខ្លាំងក្នុងរដូវប្រមូលផល។

 * បញ្ចុះថ្លៃអគ្គិសនី: មានការអនុវត្តគោលនយោបាយ បញ្ចុះថ្លៃអគ្គិសនី ដល់រោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ និងរោងចក្រកែច្នៃ ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើមប្រតិបត្តិការក្នុងការសម្ងួត និងកែច្នៃអង្ករ ដែលជាវិធានការជួយដល់វិស័យស្រូវអង្ករ។

 * ការលើកទឹកចិត្តពន្ធ: ផ្តល់ការលើកលែងពន្ធលើដីកសិកម្ម ពន្ធនាំចូលសម្ភារកសិកម្ម និងពន្ធកសិផលកសិកម្មមួយចំនួន ដើម្បីជួយកាត់បន្ថយបន្ទុកកសិករ និងអ្នកវិនិយោគ។

២. ទំនើបកម្ម និងបច្ចេកទេស

 * ការដាក់ពង្រាយមន្ត្រីកសិកម្ម: រៀបចំ ដាក់ពង្រាយមន្ត្រីកសិកម្ម រហូតដល់ថ្នាក់មូលដ្ឋាន (ឃុំ/សង្កាត់) ដើម្បីផ្តល់សេវាផ្សព្វផ្សាយបច្ចេកទេសកសិកម្មដល់កសិករ និងដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមបានទាន់ពេលវេលា។

 * ជំរុញកសិកម្មទំនើប: តម្រង់ទិសដៅប្រែក្លាយកសិកម្មបែបគ្រួសារទៅជា កសិកម្មបែបទំនើប និងកសិឧស្សាហកម្ម ទ្រង់ទ្រាយធំ ដែលពឹងផ្អែកលើជំនាញ បច្ចេកវិទ្យា និងការបង្កើនតម្លៃបន្ថែម។

 * ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគាំទ្រ: បន្តកសាង និងកែលម្អប្រព័ន្ធ ធារាសាស្ត្រ (ប្រព័ន្ធទឹក) និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូន (ផ្លូវថ្នល់ ផ្លូវដែក កំពង់ផែ) ដែលបម្រើដល់ផលិតកម្មកសិកម្ម និងការដឹកជញ្ជូន។

🏭 ការជំរុញការកែច្នៃ និងនាំចេញ (Value Added & Export)

១. ការលើកកម្ពស់កសិ-ឧស្សាហកម្ម

 * លើកទឹកចិត្តវិនិយោគកែច្នៃ: ស្វាគមន៍ និងលើកទឹកចិត្តដល់វិនិយោគិនជាតិ និងអន្តរជាតិឱ្យមកវិនិយោគលើ ការកែច្នៃ ការវេចខ្ចប់ និងការនាំចេញកសិផលខ្មែរ ដើម្បីបង្កើនតម្លៃបន្ថែមជំនួសឱ្យការលក់ជាវត្ថុធាតុដើមឆៅ។

 * បង្កើតតំបន់កែច្នៃកសិផល: មានផែនការតម្រង់ទិសការអភិវឌ្ឍ តំបន់កែច្នៃកសិផល ឬ សួនកសិ-ឧស្សាហកម្ម (Agro-Industrial Parks) សម្រាប់ប្រមូលផ្តុំកសិផលសក្តានុពល និងកែច្នៃសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុក និងនាំចេញ (ឧទាហរណ៍ ផែនការបង្កើតសួនកែច្នៃស្វាយចន្ទីនៅខេត្តកំពង់ធំ)។

២. ការពង្រីកទីផ្សារ និងស្តង់ដារ

 * កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (FTAs): ប្រើប្រាស់កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (ដូចជា RCEP, កិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីជាមួយចិន) ដើម្បីចរចា និងបើកច្រកទីផ្សារថ្មីសម្រាប់កសិផលកម្ពុជា។

 * ការអនុវត្តពិធីសារ (Protocol): បន្តចរចា និងអនុវត្តពិធីសារអនាម័យនិងភូតគាមអនាម័យ (Phytosanitary Protocols) ជាមួយប្រទេសដៃគូ (ជាពិសេសចិន) ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យកសិផលខ្មែរ (ដូចជា ស្វាយ មៀន ដំឡូងមី អង្ករ) អាចនាំចេញដោយផ្ទាល់ និងស្របច្បាប់។

 * ផលិតកម្មតាមកិច្ចសន្យា: ជំរុញយន្តការ ផលិតកម្មកសិកម្មតាមកិច្ចសន្យា (Contract Farming) រវាងសហគមន៍កសិករ និងក្រុមហ៊ុនទិញ/កែច្នៃ ដើម្បីធានាទីផ្សារលក់ចេញស្ថិរភាព និងតម្លៃសមរម្យ។

៣. ការពង្រឹងសហគមន៍

 * ចងក្រងសហគមន៍កសិកម្ម: លើកកម្ពស់ការចងក្រងកសិករទៅជា សហគមន៍កសិកម្មទំនើប (ACs) ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ ការទទួលបានជំនួយបច្ចេកទេស និងការចរចាជាមួយទីផ្សារ។

 * ចលនាភូមិមួយផលិតផលមួយ (OVOP): បន្តជំរុញចលនា OVOP ដើម្បីដាក់បញ្ចូល និងផ្សព្វផ្សាយផលិតផលសក្តានុពលតាមមូលដ្ឋាននីមួយៗ។

វិធានការទាំងនេះគឺមានគោលដៅរួម គឺការធ្វើឱ្យវិស័យកសិកម្មកម្ពុជាក្លាយជាវិស័យមួយដែលមាន លក្ខណៈប្រកួតប្រជែង ធន់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងមាននិរន្តរភាព ដើម្បីបង្កើនចំណូលគ្រួសារកសិក៕